ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਡੀਮਾਰਕੇਸ਼ਨ (ਹੱਦਬੰਦੀ) ਹੁਣ ਘਰ ਬੈਠੇ ਔਨਲਾਈਨ! RCMS ਪੋਰਟਲ ਤੇ LDS ਫਾਰਮ ਭਰ ਕੇ ਪਟਵਾਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਡਿਜੀਟਲ। ਇਹ ਲਿਖਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਦੱਸੇਗੀ ਕਿ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਵੇਰਵਾ, ਮਾਲਕ ਦਾ ਨਾਮ, ਖੇਤਰਫਲ ਅਤੇ ਕੈਪਚਾ ਕਿਵੇਂ ਭਰਨਾ ਹੈ – ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 2025 ਵਿੱਚ ਅਪਡੇਟ!
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ!
ਸੱਜਣੋ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਟੀ-ਰੋਜ਼ੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੰਡ, ਵਿਕਰੀ ਜਾਂ ਵਿਵਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਡੀਮਾਰਕੇਸ਼ਨ ਦੀ – ਭਾਵ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ-ਸਹੀ ਮਾਪਣ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉਣ ਦੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕੰਮ ਪਟਵਾਰੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ, ਫ਼ਾਈਲਾਂ ਭਰ ਕੇ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ Land Demarcation System (LDS) ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਔਨਲਾਈਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਮੈਂ ਖੁਦ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਚਾਚਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੰਡਣੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਘਰ ਬੈਠੇ rcms.punjab.gov.in ਤੇ LDS ਫਾਰਮ ਭਰਿਆ। 15 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਟਵਾਰੀ ਆ ਗਿਆ, ਮਾਪ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਅਪਲੋਡ ਹੋ ਗਈ। ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਵਤ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ! ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ – ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਚੱਲੋ, ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀਏ!
LDS ਕੀ ਹੈ? ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਡੀਮਾਰਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਰਾਹ
LDS ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਹੈ Land Demarcation System। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ Revenue and Rehabilitation Department ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਔਨਲਾਈਨ ਪੋਰਟਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਹੱਦਬੰਦੀ (ਡੀਮਾਰਕੇਸ਼ਨ) ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਘਰ ਬੈਠੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਪਟਵਾਰੀ, ਕਾਨੂੰਗੋ ਤੇ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਤੱਕ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਡਿਜੀਟਲ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਇਹ ਸਿਸਟਮ RCMS (Revenue Court Management System) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੈਵੇਨਿਊ ਸੇਵਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਫਰਦ, ਇੰਤਕਾਲ, ਮਿਊਟੇਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਔਨਲਾਈਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2025 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਕਟਿਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲੱਖਾਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰੋਸੈੱਸ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਫਾਇਦੇ:
- ਘਰ ਬੈਠੇ ਅਰਜ਼ੀ
- ਫੀਸ ਔਨਲਾਈਨ ਭਰੋ
- ਸਟੇਟਸ ਟਰੈਕ ਕਰੋ
- ਪਟਵਾਰੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਔਨਲਾਈਨ ਮਿਲੇ
- QR ਕੋਡ ਵਾਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਡੀਮਾਰਕੇਸ਼ਨ ਰਿਪੋਰਟ
LDS ਫਾਰਮ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲੇਗਾ? ਸਿੱਧਾ ਲਿੰਕ ਅਤੇ ਲੌਗਇਨ
ਫਾਰਮ ਭਰਨ ਲਈ ਸਿੱਧਾ ਜਾਓ: 👉 https://rcms.punjab.gov.in/DemarcationLand.aspx
ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕਦਮ 1: RCMS 'ਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰੋ
- ਮੁੱਖ ਸਾਈਟ ਤੇ ਜਾਓ: rcms.punjab.gov.in
- "Citizen Login" → "New User? Register Here" ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
- ਆਪਣਾ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ, ਈਮੇਲ, ਨਾਮ, ਆਧਾਰ ਨੰਬਰ ਭਰੋ
- OTP ਆਵੇਗਾ – ਵੈਰੀਫਾਈ ਕਰੋ
- ਯੂਜ਼ਰਨੇਮ ਅਤੇ ਪਾਸਵਰਡ ਸੈੱਟ ਕਰੋ
ਨੋਟ: ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਆਧਾਰ ਮੋਬਾਈਲ ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ UIDAI ਤੇ ਅਪਡੇਟ ਕਰਵਾਓ।
LDS ਫਾਰਮ ਭਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ – ਕਦਮ ਦਰ ਕਦਮ
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਲੌਗਇਨ ਹੋ। "Apply for Demarcation" ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਫਾਰਮ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਦਿਸੇਗਾ:
1. Applicant Details / ਬਿਨੈਕਾਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ
| ਫੀਲਡ | ਕੀ ਭਰਨਾ ਹੈ? | ਮਿਸਾਲ |
|---|---|---|
| Name / ਨਾਮ* | ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ | ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ |
| Father's Name / ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ* | ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ | ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ |
| Mobile No. | ਐਕਟਿਵ ਮੋਬਾਈਲ | 98765-43210 |
| ਵੈਧ ਈਮੇਲ | gurpreet@gmail.com |
ਸੁਝਾਅ: ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਈਮੇਲ ਸਹੀ ਭਰੋ – ਸਾਰਾ ਅਪਡੇਟ ਇੱਥੇ ਆਵੇਗਾ।
2. Owner Details / ਮਾਲਕ ਦਾ ਵੇਰਵਾ
| ਫੀਲਡ | ਕੀ ਭਰਨਾ ਹੈ? |
|---|---|
| Is Applicant Owner of Land? | ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਮਾਲਕ ਹੋ → Yes ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ → No |
| Owner Name | ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਅਸਲ ਮਾਲਕ ਦਾ ਨਾਮ (ਫਰਦ ਅਨੁਸਾਰ) |
| Father's Name* | ਮਾਲਕ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ |
| Grand Father's Name* | ਮਾਲਕ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ |
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ: ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰਸ ਹੋ, ਤਾਂ ਇੰਤਕਾਲ/ਮਿਊਟੇਸ਼ਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਵਾ ਲਓ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਰਜ਼ੀ ਰੱਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
3. Property Details / ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਵੇਰਵਾ
ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ – ਖੇਤਰਫਲ ਅਤੇ ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ।
| ਫੀਲਡ | ਕਿਵੇਂ ਭਰੋ? |
|---|---|
| District / ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ* | ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਚੁਣੋ (ਜਿਵੇਂ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਜਲੰਧਰ) |
| Tehsil / ਤਹਿਸੀਲ* | ਆਪਣੀ ਤਹਿਸੀਲ |
| Village / ਪਿੰਡ* | ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ |
| Khasra No. / ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ* | ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ (ਫਰਦ ਤੋਂ ਵੇਖੋ) |
| Area / ਖੇਤਰਫਲ* | Acre/Kanal/Marla ਜਾਂ Bigha/Biswa ਵਿੱਚ |
ਖੇਤਰਫਲ ਕਿਵੇਂ ਭਰੀਏ?
- 1 ਏਕੜ = 8 ਕਨਾਲ
- 1 ਕਨਾਲ = 20 ਮਰਲੇ
- 1 ਬਿੱਘਾ = 20 ਬਿਸਵੇ (ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ)
ਮਿਸਾਲ: ਜੇ ਜ਼ਮੀਨ 2 ਕਨਾਲ 15 ਮਰਲੇ ਹੈ, ਤਾਂ:
- Kanal: 2
- Marla: 15
4. ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਪਲੋਡ ਕਰੋ (PDF/JPG, 2MB ਤੱਕ)
| ਦਸਤਾਵੇਜ਼ | ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਂ ਵਿਕਲਪਿਕ |
|---|---|
| ਫਰਦ (Jamabandi) | ਜ਼ਰੂਰੀ |
| ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ | ਜ਼ਰੂਰੀ |
| ਮਿਊਟੇਸ਼ਨ/ਇੰਤਕਾਲ (ਜੇ ਵਾਰਸ ਹੋ) | ਜ਼ਰੂਰੀ |
| ਪਾਵਰ ਆਫ਼ ਅਟਾਰਨੀ (ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਰਿਹਾ) | ਵਿਕਲਪਿਕ |
5. ਕੈਪਚਾ ਅਤੇ ਸਬਮਿਟ
- "Enter the code shown / ਕੋਡ ਐਂਟਰ ਕਰੋ *" ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਕੋਡ ਭਰੋ
- Submit ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਨੰਬਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੇਵ ਕਰ ਲਓ।
ਫੀਸ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ – ਕਿੰਨਾ ਲੱਗੇਗਾ?
| ਸੇਵਾ | ਫੀਸ (2025 ਅਨੁਸਾਰ) |
|---|---|
| ਡੀਮਾਰਕੇਸ਼ਨ ਅਰਜ਼ੀ | ₹500 (ਪ੍ਰਤੀ ਖਸਰਾ) |
| ਪਟਵਾਰੀ ਫੀਸ | ₹300 |
| ਕਾਨੂੰਗੋ ਫੀਸ | ₹200 |
| ਕੁੱਲ | ₹1000 (ਲਗਭਗ) |
ਭੁਗਤਾਨ ਔਨਲਾਈਨ – UPI, ਕਾਰਡ, ਨੈੱਟ ਬੈਂਕਿੰਗ
ਸਟੇਟਸ ਕਿਵੇਂ ਚੈੱਕ ਕਰੀਏ?
- rcms.punjab.gov.in → Citizen Login
- "Track Application" → ਅਰਜ਼ੀ ਨੰਬਰ ਭਰੋ
- ਸਟੇਟਸ ਦਿਖੇਗਾ:
- Application Received
- Assigned to Patwari
- Site Visit Done
- Report Uploaded
- Approved by Tehsildar
ਪਟਵਾਰੀ ਕਦੋਂ ਆਵੇਗਾ?
- ਅਰਜ਼ੀ ਸਬਮਿਟ ਹੋਣ ਤੋਂ 7-10 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਟਵਾਰੀ ਨੂੰ ਅਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ SMS/ਕਾਲ ਕਰੇਗਾ।
- ਸਾਈਟ ਵਿਜ਼ਿਟ 'ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਰਟੀਆਂ (ਜੇ ਵਿਵਾਦ ਹੈ) ਨੂੰ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ।
- ਮਾਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਿਜੀਟਲ ਰਿਪੋਰਟ ਅਪਲੋਡ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ – ਇਹ ਨਾ ਕਰੋ!
| ਗਲਤੀ | ਸੁਧਾਰ |
|---|---|
| ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਗਲਤ ਭਰਨਾ | ਫਰਦ ਤੋਂ 100% ਮਿਲਾ ਕੇ ਭਰੋ |
| ਫਰਦ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋਵੇ | ਤਾਜ਼ਾ ਫਰਦ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ (punjabrevenue.nic.in) |
| ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਅਰਜ਼ੀਦਾਤਾ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਾ ਹੋਣ | ਪਾਵਰ ਆਫ਼ ਅਟਾਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰ ਲਗਾਓ |
| ਕੈਪਚਾ ਗਲਤ ਭਰਨਾ | ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਭਰੋ |
ਮੇਰੀ ਨਿੱਜੀ ਕਹਾਣੀ – LDS ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕੀਤੀ
ਮੇਰੇ ਚਾਚਾ ਜੀ ਨੇ 3 ਕਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਵੰਡਣੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਪਟਵਾਰੀ ਕੋਲ ਗਏ, 2 ਮਹੀਨੇ ਲੱਗ ਗਏ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਚਾਚਾ ਜੀ, ਔਨਲਾਈਨ ਕਰੀਏ।" ਅਸੀਂ LDS ਫਾਰਮ ਭਰਿਆ।
- ਦਿਨ 1: ਅਰਜ਼ੀ ਭਰੀ
- ਦਿਨ 5: ਪਟਵਾਰੀ ਦਾ SMS ਆਇਆ
- ਦਿਨ 12: ਸਾਈਟ ਵਿਜ਼ਿਟ
- ਦਿਨ 15: ਰਿਪੋਰਟ ਅਪਲੋਡ, QR ਕੋਡ ਨਾਲ!
ਹੁਣ ਉਹ ਰਿਪੋਰਟ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਲੋਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਵਾਰੀ!
ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਹੱਦਬੰਦੀ ਕਰਵਾਉਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ rcms.punjab.gov.in ਤੇ ਜਾਓ। 15 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮ ਭਰ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜ਼ਰੂਰੀ ਲਿੰਕ:
- LDS ਫਾਰਮ: DemarcationLand.aspx
- ਫਰਦ ਡਾਊਨਲੋਡ: punjabrevenue.nic.in
- ਹੈਲਪਲਾਈਨ: 1800-1800-172
ਅੰਤ ਵਿੱਚ – ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। LDS ਵਰਗੇ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਬਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਲਓ।
ਸ਼ੇਅਰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ! ਜੇ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਈ, ਤਾਂ ਸ਼ੇਅਰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ! ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਟਸਐਪ ਗਰੁੱਪ, ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਪਾਓ – ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇਸ ਸੌਖ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲੇ।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ 🙏
0 Comments